Jak dieta roślinna i 9 innych wzorców żywieniowych spowalniają starzenie biologiczne

10 wzorców żywieniowych a starzenie biologiczne: co mówi badanie DZNE o diecie roślinnej

Zgodnie z materiałem ScienceDaily, naukowcy z Niemieckiego Centrum Chorób Neurodegeneracyjnych przeanalizowali dane około 7500 osób i powiązali przestrzeganie 10 wzorców żywieniowych, w tym diety roślinnej, śródziemnomorskiej, nordyckiej i DASH, ze spowolnieniem starzenia biologicznego mierzonego zmianami w DNA. Badanie opublikowano w „Nature Communications”. Dla osób jedzących roślinnie najważniejszy jest praktyczny wniosek: nie istnieje jedna idealna dieta, ale warto wybrać kompletny wzór, który można utrzymać i który rzeczywiście dostarcza potrzebnych składników.

Co dokładnie wykazało badanie

Pierwszą analizę przeprowadzono na danych 6470 uczestników Rhineland Study, a wyniki następnie sprawdzono w innej populacji obejmującej 1034 osoby z badania EPIC-Potsdam. Naukowcy porównywali sposób odżywiania zgłaszany przez uczestników z zaleceniami dla 10 wzorców żywieniowych. Każdy z nich wiązał się z wolniejszym biologicznym starzeniem, choć zróżnicowanie między dietami było niewielkie.

Wiek biologiczny oszacowano na podstawie metylacji DNA, czyli chemicznych zmian wpływających na działanie genów. Zespół zastosował trzy tak zwane zegary epigenetyczne i przeanalizował około 850 tys. miejsc w DNA. Otrzymane efekty uznano za niezbyt duże, ale mierzalne.

Wyniki nie rozstrzygają, czy samo przejście na daną dietę zawsze spowoduje taki sam efekt. Ponieważ badanie opierało się na obserwacji nawyków żywieniowych, a nie na przydziale uczestnikom konkretnych diet, najbezpiejniej mówić o związku, a nie o gwarantowanym wyniku. Praktycznie oznacza to większą swobodę w wyborze sposobu odżywiania, z uwzględnieniem budżetu, smaku i zwyczajów.

Co zrobić z wynikiem w kuchni

Dieta roślinna nie jest warta tylko wtedy, gdy przestrzega się ogólnych zasad zdrowego odżywiania. Warto sprawdzić cztery obszary:

• Białko i jego jakość. Eksperci cytowani przez Newsweek Polska zwracają uwagę na ilość białka, ale również na jego jakość. Wśród roślinnych źródeł wymienionych w materiale są tofu, orzechy i soczewica.
• Żelazo, wapń i witamina B12. To składniki wskazane przez badaczy jako szczególnie istotne przy diecie w pełni roślinnej. Kolejny krok to zaplanowanie sposobu ich regularnego uzupełniania, z uwzględnieniem suplementacji witaminy B12.
• Stopniowa adaptacja. Newsweek Polska podkreśla znaczenie płynnego przechodzenia na dietę wegańską, zamiast gwałtownej zmiany bez zaplanowania posiłków.
• Trwałość wyboru. Dieta odpowiadająca gustom, możliwościom finansowym i codziennym rytmowi łatwiej utrzymać niż restrykcyjny model stosowany tylko przez kilka tygodni.

Najczęstszym błędem jest traktowanie etykiety „roślinna” jako dowodu kompletności. Liczy się struktura posiłków, regularność i jakość składników, a nie sama rezygnacja z produktów pochodzenia zwierzęcego.

Czego wynik na myszach nie mówi o ludziach

Naukowcy z Uniwersytetu Genewskiego opisali osobne badanie na myszach. Po nagłym przejściu na dietę wyłącznie roślinną w ciągu kilku dni pojawiły się szybkie zmiany metaboliczne związane z wątrobą, zaburzenia regulacji glukozy i amoniaku oraz spadek spontanicznej aktywnej fizycznej. Po powrocie do diety zawierającej białko zwierzęce obserwowane zmiany szybko odwróciły.

Tego eksperymentu nie należy jednak przenosić wprost na żywienie człowieka. Wskazywane przez ekspertów różnice między gatunkami dotyczą m.in. aktywności enzymu GDH, a samo badanie wykonano na zwierzętach. Naukowcy podkreślają również, że wynik nie powinien budzić niepokoju u osób na diecie wegańskiej.

Wspólny przekaz obu badań jest prosty: roślinne odżywianie może wiązać się z korzystnymi zmianami, ale nie zastępuje bilansu, stopniowej zmiany nawyków i kontroli jakości codziennej diety.